SKAZ - 1) Typ narracji literackiej skonstruowanej jako opowieść osoby, której pozycja społeczna i sposób mówienia różnią się od punktu widzenia samego autora. Zderzenie i współdziałanie tych semantycznych i językowych pozycji stanowi osnowę efektu artystycznego. Język (mowa) narratora (realnego lub domniemanego) w s. wykracza poza ramy normy literackiej języka pisanego danego czasu i może naśladować język potoczny lub dialekt profesjonalny, albo też być kombina-
cją tych elementów i języka literackiego (W. Dal, N. Leskow, M. Zoszczenko). Utwór może być w całości s., może też towarzyszyć s. autorski wstęp, komentarz, posłowie. Od stylizacji s. różni się tym właśnie, że wprowadza formy języka nieliterackiego i gatunki znajdujące się poza normą literacką. 2) W folklorystyce roś. XX w. termin (podobnie jak "ustna opowieść ludowa") oznaczający wszystkie gatunki ustnej prozy o niebaśniowym charakterze, włączając w to "memoraty", tj. ustne opowieści w pierwszej osobie, i "fabulaty", tj. ustne opowieści nie związane z uczestnictwem w wydarzeniu, o którym jest mowa (legenda, przekaz, podanie itd.). Czasem w tym samym znaczeniu używa się zamiast s. terminu "skazanije". F.N.
